آیا استعفای دکتور نجیب الله اشتباه بود ؟

تنها خدا وند خطا نا پذیر است . دکتورنجیب الله هرگز مدعی الوهیت نبود ؛ تا ما او را اشتباه ناپذیر بدانبم و نه اراده داریم برای او  «امامت » و « عصمت » دعوی کنیم . او با همه فهم و بصیرتش مانند سایر مردان بزرگ ، بنده خاکی و جایزالخطا بود ه ، این حقیقتی است روشن که نیازی به بحث ندارد .

صحبت برسر مورد مشخص است . آیا دکتور نجیب الله با استعفایش اشتباهی را مرتکب شد ؟ 

ما این نظر و ادعا را  دال بر سوء نیت مدعی یا مدعیان آن ندانسته ، ولی این نکته ی نظر در سطح یک ادعا باقی مانده و ادله یی که توضیح دهد چرا و چگونه  وبه چه دلیل یا دلایل این اشتباه بود ، ارایه نگردیده است .

ما با حفظ احترام به نکته نظرهای دیگران ، از آنجاییکه ، در کلمات و جملات هر زبان ظرفیت بزرگ معنی برداری وجود دارد و بطور طبیعی از این فورمولبندی هم برداشت های گوناگون متصور است ، وعده یی ممکن از ان استفاده ذوقی نمایند ؛ بر مبنای همین ضرورت لازم دانستیم موضع خود را در این مورد بیان نماییم ، تا خواننده گان محترم در زمینه  خود به داوری نشینند . 

داستان جنگ و آشتی دکتور نجیب الله با مجاهدین بعد از مذاکرات طولانی ژنیو به این جا رسید که هردو جانب به انتقال قدرت توافق نمایند .آنچه مورد بحث بود ، شیوه و میکانیزم انتقال قدرت بود نه خود انتقال قدرت !

مجاهدین و نماینده سرمنشی ملل متحد اصرار می ورزیدند که قبل از انتقال قدرت اولا دکتورنجیب الله از قدرت کنار برود تا راه برای عملی شدن میکانیزم انتقال قدرت باز گردد .

در برابر دکتورنجیب الله دو انتخاب وجود داشت : یا مقاومت و دراریکه قدرت ماندن و یا با در نظرداشت مصالح ملی کشور از قدرت کنار رفتن .

 او این مساله را به رأی و مشورت سطوح مختلف رهبری حزبی ـ دولتی و سازمانها و نهاد های امنیتی و دفاعی گذاشت و بطور وسیع و همه جانبه طی جلسات متعدد پیامد های در قدرت ماندن و از قدرت کنار رفتن را مورد ارزیابی قرار داد . در این بحث ها مشکلات عدیده یی که نظام با آن روبرو بود با صراحت در میان گذاشته شد . او وضعیت ویرانگر اقتصادی و مالی و پشت پا زدن به تعهدات توسط روسیه فدراتیف این مهمترین کشور کمک کننده را با همه در میان گذاشت و بطور روشن بیان داشت که وضع مالی دولت کفاف فعالیت های روتین را نداشته و دولت در صدد آن است تا با حراج گذاشتن پشتوانه طلایی پول افغانی در نیویارک مشکل را گرچه برای زمان محدود ، چاره جویی نماید . دکتور نجیب الله توضیح نمود که جریان وضع داخلی ، منطقوی و جهانی به مراد ما نمی چرخد و خطر آن وجود دارد که ما نسبت عدم تامین وارضای حداقل ضروریات و خدمات اولیه مردم ، به زمامداران بی مسوولیت و بی کفایت مبدل شویم . 

او در پهلوی مشکلات سیاسی ـ نظامی واجتماعی ، تاکید می ورزید و میگفت : ما تا آنجا که در توان ما بود هوا پیمای صلح را تا میدان عمل به سلامت رسانیده و باید هوشیار و محتاط بود تا در این آخرین لحظه یعنی لحظه نشست پوزش به زمین نخورد که متاسفانه خورد .

در پهلوی این مشکلات ، مردم از جنگ به ستوه آمده بودند و منتظر هرچه سریعتر به ثمر نشستن مذاکرات صلح بوده وهر گونه تعلل و عملی که مانع سرعت درکار تامین صلح شود آنرا به دیده حقارت مینگریستند . 

با در نظر داشت این وضع و با مشورت با مقامات رهبری حزبی و دولتی ، دکتور نجیب الله در پرنسیپ پذیرفت که اگر با کنار رفتن او پلان صلح ملل متحد تطبیق و میکانیزم توافق شده عملی گردد او حاضر است از سمت خود استعفا دهد . 

بعد از اعلان آمادگی دکتور نجیب الله برای کنار رفتن چه بطور جلی و چه خفی ، تلاش برای عملی کردن دو شیوه انتقال قدرت جریان داشت  : 

شیوه اول همانا انتقال نظام مند و با رویه ء قدرت بود که چارچوب کلی آن در پلان پنج فقره یی ملل متحد نشانی شده بود . دکتور نجیب الله و طرفدارانش بر این شیوه تاکید داشتند . دکتور نجیب الله اصرارداشت که انتقال قدرت باید آرام ، روش مند و مرحله به مرحله صورت گیرد . 

مزیت های این شیوه در چه بود  : 

یک : جلوگیری از خلای قدرت و انارشی ناشی از آن .

دوم  : ایجاد زمینه عملی برای تشکیل یک دولت ملی و همه شمول به شمول حزب وطن .

سوم  : حفظ چارچوب نظام قبلی و جلوگیری ازانهدام ، ویرانی و متلاشی شدن نهاد ها ، ساختار ها و اتلاف دارایی های ملی .

چهارم  : جلوگیری از حمام خون و ویرانی مادی و معنوی و پایین آوردن سطح تقابل نیروهای متخاصم تا حد ممکن و مزایای دیگر که ذکر آن در این مختصر میسر نیست .

در کل این شیوه انتقال ، کریدوری بود که نسبت به هر شکل دیگر انتقال قدرت ، شکست و ریخت کمتر داشت .

شیوه دوم ْ عکس شیوه اول انتقال قدرت بود که تنها از طریق سبوتاژ پلان ملل متحد قابل اجرا بود. 

طرفداران این شیوه انتقال ، مدعیان دست اول قدرت در بین مجاهدین و ستون پنجم ماموریت یافته جهت حمایت آنان در درون  نظام بودند. اینها میخواستند این انتقال یک جانبه ، بی رویه و به نفع یک جانب صورت گیرد . این مدعیان فشار می آوردند تا خود طعامبخش قدرت آینده بوده ، لقمه های فربه ، روغنی و بزرگ را خود نوش جان نمایند . لقمه های کم جان و کم شیمه را به متحدین و مؤتلفین هدیه کنند و پس مانده را به حریفان بگذارند.

معلوم بود همانطور که دکتور نجیب الله داهیانه پیشبینی نموده بود نتیجه اینگونه انتقال قدرت ، راه باز کردن به تصادم خونین دسته ها و فریق های گوناگون بوده و سرفصل تبدیل شدن کابل به حمام خون ، جنگ های کوچه به کوچه و شهادت ده ها هزار مرد ، زن ، پیرو کودک ، ویرانی شهر کابل ، مهاجرت صد ها هزار هموطن و فاجعه های دیگر بود که دکتور نجیب الله نه یک بار؛ بلکه بار بار و مکرر از وقوع آن هشدار میداد .

این شیوه انتقال ، عبور از دهلیز خون ، آتش و ویرانی بوده ؛ مجاهدین و طرفداران انتقال این شیوه و ستون پنجم که کلیدی ترین بخش های حزبی و دولتی نظام را در اختیار گرفته بودند ، در برابر تاریخ و مردم بطور یکسان مسوولیت این فاجعه را بدوش میکشند .

با دریغ این شیوه انتقال قدرت عملی شد و پیامد های آنرا  مردم دیدند .

اینکه تعدادی از هموطنان بر استعفای دکتور نجیب الله خورده گرفته اند و آنرا اشتباه دانسته اند ، بیایید مکث نماییم : 

برای روشن شدن موضوع عکس قضیه را در نظر میگیریم ؛ گیریم او کنار نه میرفت و بر بقای خود در اریکه قدرت اصرار می ورزید .

سوال اول : این اصرار برای چه بود ؟  برای ارضای هوس قدرت و یا برای ادامه مسوولانه امور در سمت خیر جامعه و مدیریت بحران ؟ 

اگر برای خیر جامعه این قدرت را بکار میبرد ، شرط ضروری و لازمی تامین آن مامول، توانایی وداشتن قدرت عملی اجرای این نقش بود . بدون داشتن پشتوانه اجراییوی و امکانات عملی برای اجرای نقشی که فقط جنبه صوری داشته باشد، تاکید برماندن در سمت فرد اول کشور با اگاهی بر اینکه از اجرای آن عاجز است ، خود بی مسوولیتی بزرگ و یک عمل خیره سرانه وماجراجویانه ء حفظ قدرت به هر قیمت محسوب نه میشد ؟

آیا فشار ها بر شاهرگ های حیاتی تامین مواد اولیه ضروری مردم که هم پاکستان و هم فدراتیف روسیه بر آن پا می فشردند را میتوانست بطور مطلوب رفع کند ؟ 

آیا حکومت و نظام از لحاظ مالی به افلاس نه نشسته بود ؟

آیا دستان مرموز منطقه یی و جهانی ، مخالفین درونی و بیرونی نظام دکتورنجیب الله را باهم آشتی نمی داد و علیه او سمت وسونمی بخشید تا او را در تنگنای اقتصادی ، سیاسی و نظامی قرار دهد ؟ 

شاید عده یی مدعی شوند که دستی از غیب برون می آمد و کاری میکرد و امکان چاره و بدیل وجود داشت . 

مگر آن چاره وبدیل چه بود ؟ 

فرض نماییم این بدیل وجود داشت ؛ آیا برای جابجایی و جانشینی این بدیل، دکتور نجیب الله نیروی لازم که همان وجود حزب  و دولت متحد و یکپارجه باشد ، در اختیار داشت ؟ آیا میتوان از موریانه خوردگی مهلک حزب و دولت دکتور نجیب الله چشم پوشید ؟ مگربه کی پوشیده است که دولت دکتور نجیب الله را « خودی ها » سقوط دادند نه غیر خودی ها . 

ایا ممکن بود در چنین وضعیت هم در خارج و هم در درون کشور همزمان در جبهات متعدد بجنگد و پیروز شود ؟ 

آیا فتنه ها ، بغاوت ها و توطیه های سیاسی و نظامی علیه او در مزرعه درون حزبی و دولتی پرورده نمیشد ؟ 

با یک جمع و تفریق ساده ء این پرسش ها و پاسخ ها میتوان به آسانی دریافت که مخالفین درونی ، منطقوی و جهانی و هم مخالفین درون حزبی ودولتی دکتور نجیب الله ، مشترکا دست به دست هم داده او را در یک موقعیت « شش جهت بی کسی و من تنها » قرار داده بود . پیامد باقی ماندن او در قدرت که اساسا قدرت صوری میبود به جز اینکه عطش قدرت را فرونشاند و یا بازیچه سیاسی دست دیگران شود ، پیامد دیگری نداشت در حالیکه او نه عاشق قدرت بود ونه حاضر به بازیچه ء دست دیگران شدن . عزت نفس او و عقلانیت به او دستور میداد سنگی را که بلند کرده نمیتواند و یا شایسته بلند کردن نیست ، به از جا کندن اش نه لافد و اصرار نورزد . 

براین بنیاد ما استعفای دکتور نجیب الله را ازلحاظ اخلاقی موجه و از لحاظ سیاسی مسوولانه میدانیم .

کارل پوپر گفته بود :علم یعنی درس گرفتن از اشتباهات . ما از نشانه گزاری و فورمولبندی اشتباهات واقعی به شمول اشتباهات دکتور نجیب الله و ارایه مسوولانه و با امانت آن به نسل های بعدی نه تنها آزرده نمیشویم ؛ بلکه آنرا میمون میپنداریم و از آن استقبال می نماییم . 

در عین حال اینکه ما استعفای دکتور نجیب الله را موجه دانستیم نباید این نتیجه نادرست گرفته شود که این امر در مورد استعفای دکتور اشرف غنی هم صدق میکند . دکتور نجیب الله و دکتور اشرف غنی در مورد اینکه اگر انتقال قدرت لازمی میباشد ، باید روش مند و مشروع انتقال یابد ،  نظریات مشابه دارند ، ولی شرایط کار هردو رییس جمهوراز هم فرق داشته حکم یکی با دیگری قابل انطباق نیست .  

شعبه تبلیغات و مطالعات سیاسی و ستراتیژیک حزب وطن

 

   

چپاول دارایی های مردم توسط زورمندان ، جنگ سالاران و مفسدین داخل حاکمیت

Druckversion Druckversion | Sitemap Diese Seite weiterempfehlen Diese Seite weiterempfehlen
© Rahema نشر مجدد مضامین این صفحه با ذکر منبع مجاز است